Blogs & vlogs

Radicale kwaliteit

Cliëntenraden over toetsen kwaliteit vanuit oogpunt Radicale vernieuwing 

Begin oktober 2017 faciliteerden Willeke Krijgsheld en ik namens LOC een intensieve maar ook ontspannen ontmoeting tussen vertegenwoordigers van cliëntenraden. Op verschillende momenten kwamen cliëntenraden die betrokken zijn bij de landelijke beweging Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg al eerder bij elkaar. Deze bijeenkomst richtte zich op de invloed die de cliëntenraad kan uitoefenen op het toetsen van kwaliteit van leven, op manieren die aansluiten bij Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg. Een sfeerverslag met kerninzichten en tips van cliëntenraadsleden.

Kwaliteit leef je. Dat kan je niet vatten in indicatoren, afvinklijstjes of uren. Kwaliteit zit in de naden van de dag, je eigen invulling, zelf bepalen wat voor jou belangrijk is.

Met de deelnemers zijn we in het ervaren van kwaliteit gedoken. Aan de hand van een oefening hebben we gezien hoe erg het is als er voor jouw eigen voorkeuren en wensen (en onderliggende waarden) geen plek is in het verpleeghuis. En dat heeft de aanwezigen laten nadenken over wat allemaal te maken heeft met kwaliteit van leven. Kwaliteit is hoe een mens zich (thuis) voelt. 

Belevingswereld

Een cliëntenraad moet blijven zoeken en kritisch blijven hoe de zorgorganisatie aandacht heeft voor kwaliteit van leven in alles wat zij doet. Ook als het gaat om een passende vorm van het meten van kwaliteit. Kwaliteit is ook heel veranderlijk, wensen en behoeften veranderen, raad en organisatie moeten dus adaptief zijn en mee-ontwikkelen.

Hoe groot of klein je zorgvraag ook is, kwaliteit blijft van belang. Ook bij dementie spelen bijvoorbeeld muziek, geur en kunst nog een belangrijke activerende/ stimulerende rol. De kunst is om uit te vinden hoe je aan kan sluiten bij de belevingswereld van mensen. En te stimuleren dat mensen nog zo lang mogelijk (elementen van) eigen regie en invloed op het eigen leven behouden.

Op kwaliteitstoetsing moet je dus breed inzetten volgens de aanwezigen. Dat begint al bij de intake of zelfs bij de eerste verkennende gesprekken. Dan al ga je na wat voor iemand belangrijk is (geweest en zal worden) en hoe je hier met het hele team aandacht aan kan besteden. De context speelt een belangrijke rol, juist ook bij veranderende woon- en leefomstandigheden. Wat deed iemand altijd al, wat doet hij/zij nu graag en wat kunnen we verwachten dat iemand zal willen gaan doen. Hoe en met wie bespreken we dat, blijvend, om telkens aan te passen aan de actualiteit van het leven? Het leven gaat door, zorg en ondersteuning moet dat leven volgen. Dat kan je doen door met gastvrouwen/-heren en kleine teams aandacht te hebben voor het individu en zijn/haar wensen en ontwikkelingen. De basis is verbinding zoeken, het samen doen, een balans vinden. Dan creëer je rust en een ankerpunt voor mensen. Een toetsing moet dus ook nagaan of er genoeg rust en ruimte gecreëerd wordt om met elkaar echt aandacht te hebben voor kwaliteit. Mensen hebben dan zelf zoveel mogelijk regelruimte, keuzevrijheid. Daar is wel durf en verbinding voor nodig van alle betrokken partijen. Om dat maatwerk rond kwaliteit met elkaar te ontdekken en te duiden. Echter er moet wel een basis van kwaliteit zijn die breed gedragen wordt en waar iedereen zich aan moet houden.

 

Wat betekent het voor cliënten?

De cliëntenraad moet aandacht hebben voor die ruimte, het zoeken naar balans en rust in huis. Radicale vernieuwing is ruimte scheppen om te zoeken wat voor mensen bijdraagt aan een mooi leven dat men zelf zoveel mogelijk vorm en inhoud geeft. Daartoe moet je als cliëntenraad keuzes maken wat je doet en wat je niet doet. Papier moet je soms links laten liggen om in kunnen te spelen op wat voor mensen van belang is. De cliëntenraad heeft een zekere regelruimte. Die moet de raad bewust pakken. Iedere organisatie moet faciliterend worden aan de zorgvraag en niet andersom, dat de cliënt in het zorgaanbod past. Hoe je dat doet, dat onderzoek je samen met de cliëntenraad. Als raad moet je zorgen dat je niet in een spagaat tussen het beleid en de inhoud/de mensen komt te zitten. Belangrijk is om beleid telkens terug te brengen op wat het voor cliënten betekent en vanuit daar te adviseren. En als dat gesprek niet op gang komt, adviseer je als raad dus ook niet (positief) op beleidsstukken.

De oude vorm van kwaliteitstoetsing, de CQ, werd door de aanwezigen als niet goed ervaren. Te lange lijsten, niet passende vragen. Indicatoren en transparantie moeten niet het doel zijn. Het was een zoektocht naar grip; verantwoording en risicodekking. Maar soms neem je liever een risico (bv op vallen) dan dat je niet je eigen vrijheid én kwaliteit van leven kunt ervaren. Het nieuwe kwaliteitskader geeft zorgorganisaties en raden de ruimte om zelf met kwaliteit (bv met onderstaande tips) aan de slag te gaan. Lees onder de foto de waardevolle tips van de aanwezige cliëntenraadsleden!

 

Tips van de CR!

Waar moet kwaliteitstoetsing wel aan voldoen? Wat zijn tips die de raadsleden meegeven?;

- maak ruimte om kwaliteitsmeting bij en met cliënten anders in te vullen.  Cijfers geven kan een aanleiding vormen om verder in gesprek te gaan over bepaalde thema’s. Maar (gemiddelde) cijfers op zich zijn niet zaligmakend.

- zeg ook nee, ook tegen IGZ, als een meetmethode niet past bij jouw cliënten; nodig IGZ uit om toe te lichten waarom je hebt gekozen voor je eigen methode (IGZ zegt zelf; “pas toe of leg uit”)

- zorg dat je je als cliënt vrij voelt om te spreken

- toetsing dichtbij de cliënt; bv op huiskamerniveau in huiskamergesprekken, of wat uit het team blijkt, maar niet alleen op het niveau van de manager; dat is te ver weg van de dagelijkse ervaring van cliënten

- erkenning haalt veel kou uit de lucht, dan ontstaat het gesprek, laat iemand in zijn waarde ook als je het niet eens bent met een signaal van cliënt of naaste

- bespreek met betrokkenen hoe je de meting of toetsing aanpakt, dan is het gelijk onderbouwd ; met wie je het allemaal doet, meet je ook hoe dat gaat

- maak ruimte om ervaringen uit te kunnen wisselen, dat je “van je hart kan kwijtraken” ofwel je hart kan luchten

- maak het kort en boeiend (geen ellenlange vragenlijsten)

- het mag best verrassend zijn, de vorm, de vragen

- maak het flexibel en wisselend; meet gedurende het jaar, bv per kwartaal, rondom een thema

- de uitvraag moet gaan om “gelukkig zijn” (of niet)

- toets in meerdere fases; bijvoorbeeld in de zorgleefplanbespreking en volg dat op  of de signalen nog kloppen of veranderd zijn. Maar denk ook aan voor en na de begrotingscyclus en/of leren van andere locaties.

- de organisatie is faciliterend aan wensen van mensen; daar is ruimte voor nodig

-  toetsing gebeurt al continu (MIC/MIM/ zorgleefplan) maak daar gebruik van; bundel wat er al is

- kwaliteit(toets) haal je op met verhalen!

- maak meting ruimte creërend; ook in het financiële gesprek met elkaar; kijk naar de essentie! Niet de centen, maar wat is er nodig om kwaliteit te faciliteren, daar draait het om; daarna volgen de financiën.

Mail mij als mensen reageren –

Wil je een reactie geven? Als je een profiel hebt op LOC zeggenschap in zorg en je bent ingelogd kan dat hieronder. Heb je dat niet dan kun je op de meeste pagina's ook rechts op de pagina reageren of hieronder. Of maak een profiel via de nu volgende link. Dank!

Doe mee op LOC zeggenschap in zorg

Reacties

  • Kwaliteit ‘Radicaal’ anders toetsen.

    Radicale Vernieuwing streeft ernaar om de bureaucratie zoveel mogelijk uit te bannen, zodanig dat de zorgmedewerkers tijd krijgen om meer individuele aandacht te geven aan de cliënt. Dat vraagt ook om radicaal anders te kijken naar de toetsing van de kwaliteit, qua inhoud en qua tijdsbesparing.
    Net als bij de klassieke vorm van toetsing gebeurt het nu in nieuwe vormen van kwaliteitstoetsing veelal in cijfermatige vorm. De ‘harde’ cijfers over zaken als MIC (Melding Incident Cliënt) blijven natuurlijk van waarde en blijven dus bestaan. Hiermee is meestal een administratieve afdeling belast. Maar daarnaast blijkt ook dat vaak in de nieuwe vormen van kwaliteitsmeting de zorgmedewerkers en cliënten belast blijven met het redelijk frequent invullen van vragenlijsten en daarna bespreken van de antwoorden daarvan. Nu gebeurt dat wel gelukkig met nieuwe, betere vragen over thema’s als ‘woon- en leefplezier’. Die gaan niet meer over louter regeltoepassing maar juist over het wel en wee van de cliënt zelf. Een enorme vooruitgang!
    Maar hoe kunnen we nu toch tevens medewerkers die in directe zorg bezig zijn, verder ontlasten van dat ‘vergader- en papierwerk’, dat ook hiermee samenhangt? Vooral bij zelfsturende teams wordt deze werkzaamheid soms als een ‘restpost’ gezien en is de kwantiteit en kwaliteit van de respons op de vragenlijsten nogal eens teleurstellend.
    Ook komt het mij voor dat de kwaliteitsmeting bij de cliënten en hun naasten zelf beter kan. Trouwens ook het in voldoende mate gebruik maken van ‘Zorgkaart Nederland’ vraagt extra uren inzet en kent zijn beperkingen. Het aantal meldingen per locatie is dan vaak te gering om de statistische betrouwbaarheidsgraad te halen en de vraag is bovendien in hoeverre bewoners en naasten beïnvloed worden bij invulling van de kaart.

    Kortom, de kwaliteitsmetingen zijn vaak wel aanzienlijk verbeterd, maar het kan nog beter! Bij elk type vragenlijst zullen altijd gesprekken nodig zijn voor een juiste interpretatie van de antwoorden. Wat zegt nu alleen zo’n gemiddelde score van cijfer 7 op de vraag ‘hoe waardeert u de dagbesteding?’. De vragen zijn vaak te algemeen gesteld, want de vragenlijst moet immers zo kort mogelijk blijven. Dus moet er dan vervolgens specifieker op doorgesproken worden…

    Ik pleit daarom voor een alternatief (of anders een aanvulling op bestaande vorm indien die wel aardig functioneert). De blog hier refereert bij de ‘Tips van de CR’ aan het toetsen op huiskamerniveau omdat dat een toetsing is dichtbij de cliënt. Veel instellingen tegenwoordig kennen al die periodieke  huiskamergesprekken. Deze gesprekken zijn er dus toch al en het gebruik daarvan tevens om te meten bespaart dan de extra energie en tijd die nodig is voor al dat apart metingswerk. Waardeer deze gesprekken dan zó op, dat ze inderdaad volwaardig kunnen dienen als meetinstrument.
    Zorg voor een duidelijke gespreksstructuur onder leiding van een onafhankelijke, getrainde  gespreksleider (iemand van cliëntenraad of een vrijwilliger?). Voorwaarde is ook dat er het vertrouwen is dat eenieder vrijuit kan spreken. (Is dat nog even niet zo, dan is voor de eerste keer een drietraps vorm nodig: eerst cliënten/naasten apart, bijv. op een al vastgelegde familie-avond, en dan medewerkers apart, bijv. tijdens een al vastgelegde teamvergadering,  en daarna gezamenlijk). Bespreek naast de dagelijkse gang van zaken af en toe een thematisch onderwerp zoals ‘woon- en leefplezier’, ‘participatie mantelzorger’, ‘dagbesteding’, ‘het gebruik van levensverhaal’ etc.
    Benoem daar als cliënten, mantelzorgers, medewerkers en vrijwilligers met elkaar de stand van zaken, over wat op dat moment goed gaat en minder goed gaat. Vier met elkaar wat goed gaat (met complimenten en traktatie) en zoek samen naar verbeterpunten in de vorm van concrete acties. Leg dat kort puntsgewijs vast voor latere evaluatie.
    Deze vastlegging is de kwaliteitsrapportage, het maakt een andere rapportage overbodig of het kan dienen als aanvulling/afronding.

    Johan Ebberink
    Lid cliëntenraad Archipel

    • Veel dank Johan voor uw reactie!! Ik hoop dat het ook andere raden en raadsleden mag inspireren. En hoop ook dat er goede reacties komen op wat u hier stelt.
Deze reactie is verwijderd

Bijdragen?

Op de blog & vlog-pagina staan allerlei blogs en vlogs van mensen die betrokken zijn bij LOC. Van mensen uit de kern van het netwerk tot mensen die LOC en haar visie een warm hart toedragen. Iedereen kan bijdragen. Daarom komt niet alles wat er geplaatst wordt, per se overeen met wat LOC vanuit haar visie vindt.

Een blog of vlog plaatsen

Heb je een profiel op dit sociale platform en je bent ingelogd, dan kun je via de knop hieronder meteen zelf een blog of vlog plaatsen. Over hoe je een profiel kunt maken en andere voordelen daarvan lees je hier meer

Wil je wel een blog/vlog plaatsen maar geen profiel maken? Andere vragen? Dan kun je contact opnemen met webmaster@loc.nl of 030 284 3200. Vast bedankt!

Blogs en vlogs die hier geplaatst worden verschijnen hier, op de startpagina en mogelijk ook in de nieuwsbrief.

  Plaats een blog of vlog

De reactiemodule haalt reacties op...

LOC Zeggenschap in zorg - Churchilllaan 11 (5e etage), 3527 GV Utrecht - (030) 284 32 00 - vraagbaak@loc.nl

Veel gestelde vragen | Vraagbaak & feedback

Meer over LOC, lid worden & meedoen