De rapportage over het Sociaal Domein van het Sociaal Cultureel Planbureau uit 2016 toonde verrassend grote regionale verschillen in het gebruik van sociale voorzieningen uit de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. Vooral in krimpgebieden bleek het gebruik van veel voorzieningen hoger te zijn dan het landelijk gemiddelde. Het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) liet de regionale verschillen nader onderzoeken. Met voor de onderzoekers verrassende inzichten als resultaat.

Belevingswereld belangrijk bij beleid
De onlangs verschenen resultaten laten iets belangwekkends zien. Namelijk dat het betrekken van de belevingswereld van burgers er toe doet bij het maken en onderzoeken van beleid. Dit sluit aan bij hetgeen LOC al jaren bepleit: maak nieuwe beleidsplannen met inbegrip van alle factoren die ook in dit onderzoek naar boven komen, zowel cultuur-historisch als economisch, fysiek-ruimtelijk en institutioneel. Waarbij LOC altijd aangeeft: zorg ervoor dat de beleving van mensen echt voorop staat.

Zoeken naar verklaringen
Platform31, kennis- en netwerkorganisatie voor stad en regio, voerde het onderzoek voor het SCP uit. Zij werkte hierbij samen met provinciale kennisinstellingen Fries Sociaal Planbureau, het Sociaal Planbureau Groningen, CMO STAMM en Neimed. De onderzoekers gingen na wat het hoge voorzieningengebruik in de vier krimpregio’s Noordoost-Friesland, Noordoost-Groningen, Oost-Drenthe en Zuid-Limburg kan verklaren. Dit deden zij door eind 2016 in elk van de betrokken krimpregio's rondetafelgesprekken te organiseren. De onderzoekers reflecteerden met lokale beleidsmakers, vertegenwoordigers van uitvoeringsorganisaties en experts op mogelijke verklaringen.

Lokale geschiedenis besproken
Opvallend is dat deelnemers in alle gesprekken uitgebreid stilstonden bij de lokale eigenheid en de lokale cultuur. De deelnemers spraken uitgebreid over de oorsprong van het gebied, de economische structuur en geschiedenis en over de invloed van kerk en lokale politiek op omgangsvormen, sociale verhoudingen en de mentaliteit van bewoners. Platform31 constateert dat de lokale geschiedenis blijkbaar een geschikt verhaal verschaft om regionale verschillen in voorzieningengebruik te bespreken en te verklaren.

Complexe sociale werkelijkheid
De deelnemers bespraken tijdens de rondetafelgesprekken ook in hoeverre de kenmerken die het SCP gebruikt bij beleidsonderzoek, recht doen aan de sociaal-economische en culturele werkelijkheid van de regio's. Het lijkt erop dat met die kenmerken de sociale werkelijkheid nooit volledig te dekken is. In deze krimpregio's woont een relatief grote groep kwetsbare huishoudens met bijvoorbeeld weinig arbeidsmarktkansen en met gezondheidsachterstanden. Toch vormt de oververtegenwoordiging van kwetsbare groepen geen sluitende verklaring voor het hoge gebruik van voorzieningen. Het lijkt evenzeer samen te hangen met culturele verschillen.

Nieuwe richting in onderzoek
Wat is het belang van dit onderzoek? Het probeert verschillen te verklaren tussen 'harde' kenmerken: hoe (vaak) doen burgers een beroep op zorg en hulp. In eerste instantie zoeken de onderzoekers ook op basis van dit soort ‘harde’ kenmerken naar verklaringen -  zoals hoeveel mensen extra kwetsbaar zijn. Door het voeren van gesprekken en delen van verhalen over de betekenis achter de ‘aantallen’, komen de onderzoekers ook tot de conclusie dat de belevingswereld van mensen essentieel lijkt te zijn voor antwoord op de onderzoeksvragen. Beleidsonderzoek ontwikkelt zich hiermee weer verder in een nieuwe richting waarin ook dat wat mensen drijft een rol heeft.

Dat kun je niet op dezelfde manier in aantallen meten. Met elkaar komen de onderzoekers echter al een heel eind met nieuwe manieren van meten. Waarbij reflectie en samen en individueel betekenis geven belangrijk blijken. Alhoewel Platform31 aangeeft dat het gaat om verkennend onderzoek en het geen definitieve antwoorden geeft, reikt het wel stof tot nader onderzoek aan. Het SCP gebruikt de resultaten als bouwstenen voor verdere studies.

Het hele rapport Regionale verschillen geduid (pdf)

Mail mij als mensen reageren –

Wil je een reactie geven? Als je een profiel hebt op LOC zeggenschap in zorg en je bent ingelogd kan dat hieronder. Heb je dat niet dan kun je op de meeste pagina's ook rechts op de pagina reageren of hieronder. Of maak een profiel via de nu volgende link. Dank!

Doe mee op LOC zeggenschap in zorg

De reactiemodule haalt reacties op...

LOC Zeggenschap in zorg - Churchilllaan 11 (5e etage), 3527 GV Utrecht - (030) 284 32 00 - vraagbaak@loc.nl

Veel gestelde vragen | Vraagbaak & feedback

Meer over LOC, lid worden & meedoen