Het derde principe van de Governancecode Zorg 2017 gaat over het belang van medezeggenschap voor het goede bestuur van zorgorganisaties. Volgens de code dient de zorgaanbieder randvoorwaarden en waarborgen te scheppen voor voldoende invloed van belanghebbenden. In BoardRoom ZORG, een tijdschrift over visie, governance (goed bestuur) en besturing in de zorg, staat een interview met Pieter Vos, onder meer voorzitter van de raad van toezicht van LOC Zeggenschap in zorg, over het belang van medezeggenschap.

Governancecode Zorg

De huidige Governancecode Zorg is sinds 1 januari 2017 van kracht. Het instrument bevat zeven principes voor goed bestuur en toezicht in het Nederlandse zorgstelsel. Bestuurlijke voorwaarden scheppen voor goede zorgverlening is de brede doelstelling van de code.

Brede blik

Pieter Vos heeft zijn voelsprieten uitstaan op veel terreinen. Zo is hij behalve voorzitter raad van toezicht van de LOC ook bestuurslid van de NVTZ (Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn) met onder andere governance als aandachtsgebied en lid raad van toezicht Montessorilyceum in Zeist.

Zorgaanbieders kunnen leren van de medezeggenschapsaanpak die scholen hanteren, redeneert Pieter Vos. Als lid raad van toezicht van het lyceum weet hij daar alles van.

Meer beïnvloedingsmogelijkheden

Stakeholders (belanghebbenden) hebben in het onderwijs ruimere mogelijkheden om zaken te beïnvloeden dan in de zorg. Zo bestaat de Medezeggenschapsraad niet alleen uit docenten, ondersteunend personeel en ouders, maar ook uit leerlingen zelf.

Al deze stakeholders moeten het met elkaar eens worden over belangrijke thema’s op die school. Denk aan grootte van de organisatie, schooltypen, kwaliteit van het onderwijs, roken, et cetera. ‘Een dergelijke zeggenschapsvorm zou in de zorg goed passen’, aldus Vos.

Maar dan wel met onderscheid naar de context van het type zorgaanbieder. Zo speelt de mantelzorger een grote rol bij verpleeghuizen, bij ziekenhuizen gaat het om andere belanghebbenden, net als bij de GGZ.

 Vos was eerder als secretaris aan de RVS (Raad voor Volksgezondheid en Samenleving) verbonden. ‘In ons land vertoeft een almaar groeiend aantal chronisch zieken en mensen met een beperking’, memoreert hij.

De cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu tonen aan dat van de personen met een ziekte die momenteel zorg consumeren, maar liefst 85% te maken heeft met een blijvende beperking of ziekte.

Zeggenschap belangrijker dan zorg

Invloed van belanghebbenden is van betekenis als het gaat om kwaliteit. Momenteel is het de raad van bestuur die verantwoording aflegt over het kwaliteitsbeleid van de zorginstelling. Vos: ‘Geef de cliënt of patiënt een stem bij de definiëring van zorgkwaliteit. Dat is tenslotte een ervaringsdeskundige, die weet als geen ander waar het over gaat.’

Zorgaanbieders dienen open minded te zijn. De verantwoordelijkheid voor de wensen van de cliënt of patiënt blijft bestaan, ook als de eigen organisatie niet kan voldoen aan de vraag van die persoon. In dat geval moeten medewerkers buiten de deur gaan zoeken. Dat is een van de rechtstreekse gevolgen van het derde principe van de Governancecode Zorg 2017, aldus Pieter Vos.

Cliënten en patiënten dienen in staat te zijn om hun eigen leven vorm te geven. Invloed uit te oefenen op hun bestaan van dag tot dag. Daarbij gaat het om thema’s als zorg, welbevinden, welzijn en hun woonomgeving.

Op welke wijze kunnen woningen transformaties ondergaan om de leefbaarheid te vergroten, en hoe willen mensen revalideren en resocialiseren? Daar kunnen cliënten verschillend over denken. Zeggenschap is daarbij de leidraad. Zeggenschap verdient een plaatsje op de agenda boven het thema zorg, stelt Vos. ‘Zeggenschap biedt mensen greep op hun leven.’

Raden van toezicht met cliënten

Met het oog op zeggenschap zouden raden van toezicht eenvoudig een grotere bijdrage kunnen leveren. Bijvoorbeeld door het lidmaatschap van cliënten toe te laten. Zo zouden ze de invloed van deze partij aanzienlijk vergroten.

‘Ik ken een aantal raden van toezicht in zorgland die al cliënten hebben opgenomen als volwaardig lid.’ Wekt dit wellicht in Nederland verbazing, in Groot-Brittannië is inspraak van cliënten de gewoonste zaak van de wereld. ‘Daar is in de wet vastgelegd dat toezichthouders zogenoemde maatschappelijk aandeelhouders zijn. Denk aan werknemers, cliënten en ook bewoners uit een verzorgingsgebied.’

Raden van toezicht hebben sowieso een grote rol in verband met de stem van de cliënt. ‘Zij moeten erop toezien dat de medezeggenschap van deze mensen binnen de zorgorganisatie goed functioneert. Het is hun rol om zich ervan te vergewissen dat er daadwerkelijk sprake is van zeggenschap.’

Met dank aan BoardRoom Zorg voor het artikel. Zie het artikel van 7 november 2017 op de website van BoardRoom Zorg.

 

Wil je een reactie geven? Als je een profiel hebt op LOC zeggenschap in zorg en je bent ingelogd kan dat hieronder. Heb je dat niet dan kun je op de meeste pagina's ook rechts op de pagina reageren of hieronder. Of maak een profiel via de nu volgende link. Dank!

Doe mee op LOC zeggenschap in zorg

De reactiemodule haalt reacties op...

LOC Zeggenschap in zorg - Hof van Transwijk 2, 3526 XB Utrecht - (030) 284 32 00 - vraagbaak@loc.nl

Veel gestelde vragen | Vraagbaak & feedback

Meer over LOC, lid worden & meedoen