Op woensdag 24 mei was er een eerste bijeenkomst met cliëntenraden over het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Op de website van Waardigheid & Trots verscheen het volgende verslag:

Het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg maakt ondubbelzinnig duidelijk dat cliëntgerichte zorg in het verpleeghuis vraagt om actieve betrokkenheid van de cliëntenraad. Het was dus logisch om in vervolg op de vijftien discussiesessies in het land over het kwaliteitskader ook een sessie te beleggen speciaal voor cliëntenraden. Die kwam er, 24 maart, in samenwerking tussen Zorginstituut Nederland, Waardigheid & trots en LOC Zeggenschap in zorg.

Joep Bartholomeus, coördinator van LOC, zette de toon voor deze discussiesessie door in zijn opening te zeggen: ‘Het kwaliteitskader biedt verpleeghuizen vooral ruimte, want het gaat uit van de relatie tussen mensen en van aftasten wat wel en niet werkt. LOC onderschrijft dit als uitgangspunt. Spannend wordt het als we gaan zien hoe het in de praktijk gaat werken, want dat zal overal in het land anders zijn. En juist dan komt de cliëntenraad aan bod om zijn actieve bijdrage te leveren aan de implementatie van het kwaliteitskader, want die kijkt door de ogen van de cliënt en stelt steeds weer de vraag of die er beter van wordt.’

Het is dan ook begrijpelijk – en een goede zaak – dat bij de eerdere vijftien discussiesessies ook vertegenwoordigers van cliëntenraden aanwezig waren. Ook Margje Mahler van Zorginstituut Nederland benadrukte in haar bijdrage hoe belangrijk hun rol is. Ze zei: ‘Het belangrijkste uitgangspunt van het kwaliteitskader is de stap zetten van verantwoorden naar verantwoordelijkheid nemen, samen leren en verbeteren. Juist daarin zie ik een belangrijke rol voor cliëntenraden. Neem die verantwoordelijkheid dus. Stel de vraag “Hoe dan?” en denk mee over het antwoord. En ik ga er ook van uit dat de cliëntenraden die rol zullen gaan oppakken.’

Rian Vos-Ceelen, inspecteur in de ouderenzorg bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg, stond eveneens stil bij de rol van de cliëntenraad. Zij vertelde hoe het toezicht van de Inspectie is aangepast om aan te sluiten bij het kwaliteitskader en zei: ‘Tijdens een inspectiebezoek spreken we graag ook iemand van de cliëntenraad, want die heeft veel waardevolle informatie over de locatie die we bezoeken.’ Toen uit de zaal de vraag kwam waarom de Inspectie haar eindrapport alleen naar de raad van bestuur stuurt, antwoordde ze: ‘We doen dit omdat de raad van bestuur eindverantwoordelijk is voor de organisatie. Maar we vragen wel om bij de bespreking ervan alle gesprekspartners te betrekken.’

Onderdeel van de projectgroep

Henk Smets, voorzitter van de cliëntenraad van ZorgSaam Zeeuws Vlaanderen, lichtte vervolgens toe hoe die cliëntenraad zijn rol heeft opgepakt. Binnen ZorgSaam is een projectgroep opgezet die zich met het kwaliteitskader gaat bezighouden. In deze projectgroep hebben naast de clustermanager, de specialist ouderengeneeskunde, de kwaliteitsmedewerker en de teamleiders ook twee leden van de cliëntenraad zitting. ‘Wij buigen ons over de acht thema’s van het kwaliteitskader’, vertelde hij.

‘Op ieder van die thema’s wordt een trekker benoemd en een tijdpad afgesproken. De specifieke inbreng van de cliëntenraad is bij iedere stap in het proces de kritische vraag te stellen of die stap van betekenis is voor de cliënt of voor de bedrijfsvoering. Bij het doorlopen van dit proces zien we dat al veel is gedaan om de zorg meer cliëntgericht te maken, maar dat op onderdelen zeker nog aanscherping nodig is. Op andere punten moet zelfs nog de eerste stap worden gezet, zoals bij de opmerking uit het kwaliteitskader dat het de bedoeling is dat zorgprofessionals bij elkaar op bezoek gaan om van elkaar te leren. Maar de wil om samen stappen te zetten en te leren en verbeteren is er zeker. Onze uitgangspunten daarbij zijn waardevolle zorg, leven zoals de cliënt wil en continu leren en verbeteren. Bij de stappen die we zetten merken we dat dingen voor elkaar krijgen vaak helemaal geen extra geld kost, maar vooral een kwestie is van dingen anders organiseren.’

Smets vertelde dat de cliëntenraad weliswaar deelneemt aan de projectgroep, maar zelf geen onderdeel van het project wil worden. ‘Dat zou betekenen dat je compromissen moet sluiten’, zei hij. ‘We willen niet te snel akkoord gaan met “Kan niet want…”, maar willen steeds op zoek naar manieren waarop wél kan wat beter is voor de cliënt”. Zijn advies aan andere cliëntenraden was dan ook: laat je niet overbluffen, maar zorg ervoor dat je uitgangspunten steeds terugkeren in de besluitvorming. Hij zei: ‘We hebben het goed gedaan als we kunnen zeggen dat de cliënt ’s avonds met een glimlach naar bed gaat of zegt dat hij weer een leuke dag heeft gehad.’

Levendige discussie

Tijdens de discussie wilde één van de aanwezigen weten hoe kritiek van de Inspectie zich verhoudt tot “Het is hier fantastisch” van familieleden van cliënten. Vos antwoordde: ‘Als wij anders tegen dingen aankijken heeft dat vaak te maken met veiligheid. De familie ziet niet altijd wat er in de medicijnkamer gebeurt of wat de inzet van flexwerkers zegt over de continuïteit in het bijhouden van het zorgdossier. We kijken dus met een andere blik, maar we proberen de twee invalshoeken in onze beoordeling wel bij elkaar te brengen.’

Een andere vraagsteller wilde weten hoe een organisatie omgaat met leiderschap als ze uitgaat van het Rijnlands model en dus zonder leiders werkt. Bartholomeus antwoordde: ‘Het Rijnlands model gaat uit van de werkvloer, als je dat doet heb je je leiderschap dus juist goed geregeld.’ Een terecht vervolgvraag was: hoe wordt dat dan geborgd? ‘Je moet Rijnlands organiseren wel goed doen’, zei Bartholomeus hierop. ‘Zelfsturende teams is iets anders dan “zoek het maar uit”-teams.’

Ook in de zes tafelgesprekken die vervolgens werden gehouden werd druk gediscussieerd over het kwaliteitskader en over de rol van de cliëntenraad in het verpleeghuis. Aan de tafel “veranderkundige aanpak” wierp iemand de vraag op of nog wel een centrale cliëntenraad nodig is als de stem van de cliënten via de lokale cliëntenraden al goed geregeld is. Toen iemand antwoordde: ‘De raad van bestuur vindt van wel, want die moet anders met al die cliëntenraden overleggen’, reageerde een derde meteen met: ‘Ja, maar is dat wel waar het om gaat?’.

Bij de tafel “personeelssamenstelling” ging het gesprek vooral over het personeelsgebrek in de verpleeghuizen. ‘Met goed opgeleide verzorgenden IG kom je al een heel eind’, zei een van de aanwezigen, ‘welk niveau heb je immers nodig voor toezicht op een huiskamer? Je hebt vooral mensen met liefde voor het vak nodig.’ Iemand anders wilde weten of de cliëntenraad invloed kan uitoefenen op de begroting die voor personeel beschikbaar is. ‘Dat kan wel’, stelde Smets die bij deze tafel aanwezig was, ‘maar je moet daarvoor al ruim voordat de begroting wordt behandeld inzage hebben in het begrotingsvoorstel. Zorg dus dat je op tijd de relevante vragen op het gebied van personeelsvoorziening hebt gesteld, voordat de begroting wordt opgesteld.’

Verslag door Frank van Wijck

Mail mij als mensen reageren –

Wil je een reactie geven? Als je een profiel hebt op LOC zeggenschap in zorg en je bent ingelogd kan dat hieronder. Heb je dat niet dan kun je op de meeste pagina's ook rechts op de pagina reageren of hieronder. Of maak een profiel via de nu volgende link. Dank!

Doe mee op LOC zeggenschap in zorg

Reacties

  • Margie zei:

    Fijn! Het geeft je weer een duwtje in de rug en dat hebben we af en toe wel nodig tegen al dat gebluf.

Deze reactie is verwijderd

De reactiemodule haalt reacties op...

LOC Zeggenschap in zorg - Churchilllaan 11 (5e etage), 3527 GV Utrecht - (030) 284 32 00 - vraagbaak@loc.nl - Veel gestelde vragen

Meer over LOC, lid worden & meedoen