Blogs & vlogs

Binjamin Heyl was zo'n 55 jaar actief binnen de gezondheidszorg, schreef onder andere ook voor LOC over over zaken die de zorg betreffen. Ter afsluiting van deze periode publiceerde hij een lezenswaardig boek over de cliëntenraad: De clientenraad in verzorgingshuizen wel, of geen fopspeen? Volgens het voorwoord kan de titel ‘De Cliëntenraad in verzorgingshuizen’, vanuit twee gezichtspunten benaderd worden: een cliëntenraad in een verzorgingshuis voor senioren is aantoonbaar volledig overbodig, of: een cliëntenraad in een verzorgingshuis voor senioren heeft zich bewezen en is absoluut broodnodig.
 
De titel maakt al duidelijk dat er geen eensgezindheid is over de vraag of de cliëntenraad wel dan geen fopspeen is. Volledig overbodig, of toch absoluut broodnodig en meningen die tussen beiden zweven.  

Het boek, 182 bladzijden, is in drie delen opgebouwd. Een uitgebreide inleiding, gevolgd door een ervaringsverslag vanuit het verzorgingshuis WarmEnVeiligWonen te Haarlem en afgesloten door een aantal artikelen verschenen bij LOC en hier wordt ook actief deelgenomen aan een boeiende discussie. Bij NCZ werd een white paper geschreven, waarop publiekelijk gereageerd werd door F.J.M. Stortelers, voorzitter centrale cliëntenraad Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé. 

Benadrukt wordt de ongelijkwaardige machtsbalans tussen bestuur/directie/management en de cliëntenraden waar de cliëntenraden de onderliggende partij zijn, niet letterlijk uiteraard, en de machthebbers nogal eens de regels bepalen en er alles aan doen om de ongelijkwaardige machtsbalans te handhaven, zodat er nauwelijks tot geen macht is bij de cliëntenraad en er sprake is van een wij-/zij-relatie, een relatie waarvan de cliënten slachtoffer zijn en zowel de cliëntenraad als het management/directie/bestuur, ieder vanuit eigen motivatie, dat de gewoonste zaak van de wereld schijnen te vinden, of dat de cliëntenraad geen raad weet hoe de onbalans te bespreken, zodat beiden eindelijk eens gaan samenwerken vanuit een wij-relatie en het welzijn van de cliënten daadwerkelijk centraal komt te staan, zonder dat als reclamekreet maar te blijven herhalen.

In een wij-/zij-relatie staat het management/directie/bestuur met hun achterste naar de cliëntenraad en de cliëntenraad met haar achterste naar de cliënten. En is de cliëntenraad een raad die het speeltje is van management/directie en bestuur, ongeacht of zij dat wel of niet doorheeft (niet wil doorhebben om zo de lieve vrede en de harmonie te bewaren).                                          
Gelukkig zijn er ook bestuurders/directies die de cliëntenraden wel serieus nemen, omdat zij inzien dat een gezamenlijke wij-relatie (tussen management, -bestuur, directie, lokale management- en cliëntenraden) in het belang is van de centraal staande cliënten. Hier wordt ook duidelijk transparant met de cliënten gecommuniceerd op een wijze die de cliënten begrijpen, en weten de cliënten welke doelen men, in zeg het komende jaar, wil trachten te bereiken, en worden zij over de voortgang doorlopend geïnformeerd.  In een wij-relatie hebben directie/bestuur/management en cliëntenraad een open houding naar elkaar toe, en staat de cliëntenraad doorlopend in een open communicatie met hen die zij vertegenwoordigt, en vertegenwoordigt de cliëntenraad niet zichzelf zoals in een wij-/zij-relatie in een vrij onderdanige positie ten opzichte van bestuur/directie/management, waardoor vrede en harmonie tussen cliëntenraad en management/directie/bestuur wordt veiliggesteld. Dat in een dergelijke relatie de belangen van de cliënten niet tot nauwelijks behartigd worden door de cliëntenraad, lijkt mij een open deur. 

In een wij-relatie hoeft de cliëntenraad niet met een klontje suiker het riet in gestuurd te worden en het management er een dubbele agenda op na te houden. De cliëntenraad en management/directie/bestuur werken samen om gezamenlijk doelen op te stellen en deze te bereiken. Gezamenlijk opgestelde concrete doelen te bereiken die het welzijn van de cliënten, in hun leven van alledag, aantoonbaar bevorderen. 

Bij WarmEnVeiligWonen zien we dat de directie en het management werkelijk alle zeilen bijzetten om de cliënten in hun kracht te zetten, zodat zowel de zorgmedewerkers het tempo niet kunnen bijhouden, en de cliëntenraad dapper probeert achter de directie en management aan te rennen, wat leidt tot blijvende ademnood, zonder dat de cliëntenraad dat zelf doorheeft of het berustend aanvaardt. Zorgmedewerkers gingen over tot het opstellen van een zwartboek, omdat zij geen andere mogelijkheid meer zagen. We mogen aannemen dat de zorgverlening er niet op vooruit gaat, wanneer zorgmedewerkers zich genoodzaakt zien om een zwartboek te gaan schrijven. Je zou denken dat dit een reden zou zijn dat cliëntenraad en ondernemingsraad dan de koppen eens bij elkaar zouden steken, en dat de directie eindelijk eens de cliënten en hun leefwereld serieus gaat nemen. Helaas, een autoritaire directie eist gehoorzaamheid, omdat zij weet wat wel en wat niet goed is voor de cliënten en hun leefwereld. Zij en zij alleen weet hoe cliënten in hun kracht gezet behoren te worden door de zorgmedewerkers, vrijwilligers en de mantelzorgers, en deze hoeven alleen maar uit te voeren en hun plaats te kennen.  Een directie die de wijsheid niet in pacht heeft, hoopt op een sterke cliëntenraad die verstand van zaken en een eigen kritische agenda heeft, en verleent graag alle medewerking zodat de cliëntenraad sterk en zelfstandig wordt, en die weet wat zij wil voor de cliënten die zij vertegenwoordigt.

Een cliëntenraad die niet van meet af aan in het besluitvormingsproces betrokken wordt en niet bijtijds het hele en eerlijke verhaal verneemt zodat zij kan komen tot een weloverwogen advies, is door bestuur/directie/management verlaagd tot een fopspeen en een speeltje, alle mooie woorden ten spijt en alle prachtige veren die in achtersten worden gestoken. Ik heb er nog last van, hoewel ik ze maanden geleden allemaal er uitgetrokken heb. Mijn achterste is nog steeds helemaal beurs, lijkt wel blauw geverfd. Een cliëntenraad die accepteert dat zij niet van meet af aan in het besluitvormingsproces betrokken wordt, en niet bijtijds het hele en eerlijke verhaal verneemt, zou zich toch eens de vraag moeten stellen waarom zij zo behandeld wordt door management/directie/bestuur, en waarom zij zich zo laat behandelen? Zou zich dan tevens de vraag dienen te stellen op basis waarvan zij pretendeert voor de belangen van de cliënten op te komen? Bestuur/directie en management zouden zich de vraag dienen te stellen waarom zij weigeren om de cliëntenraad van meet af aan in het besluitvormingsproces te betrekken, en niet bijtijds het hele en eerlijke verhaal vertellen? Daar zit toch een weloverwogen strategie achter op basis van een goed doordachte bedrijfsfilosofie.     

Ook lukt het niet altijd dat cliëntenraden met duidelijke eigen agendapunten aankloppen bij management, directie, of bestuur en eerder zichzelf tot slachtoffer uitroepen door het vele papierwerk dat op hen afkomt. Zij voelen zich slachtoffer en weten niet hoe daaraan te ontkomen en kennelijk ook niet waar zij hulp moeten zoeken. Een directie, bestuur en management die de cliëntenraad maar laten doormodderen zonder een hand uit te steken, maken impliciet duidelijk dat zij onvoldoende betrokken zijn bij het welzijn van de cliënten, en dus ook niet bij hun leefwereld waarbij veel mensen betrokken zijn (zorgmedewerkers, vrijwilligers/mantelzorgers, activiteitenbegeleiders).  

Ik ben zo vrij om de vraag te stellen in hoeverre menig bestuur/directie/management en cliëntenraad lijden aan schizofrenie in voelen, denken en handelen naar elkaar toe, als ook inzake het behartigen van het welzijn van cliënten, waarom het toch draait, als ik het goed begrijp.

Bij Warm&VeiligWonen schijnen ze op de goede weg te zijn. Daar worden de cliënten na het goedemorgen vrolijk toegesproken met: Wat Kunnen Wij Voor U Betekenen? En de cliënt wordt vervolgens centraal gesteld en in diens kracht gezet. Voor mij is het gewoon de zoveelste reclamestunt, maar ik ben ook een oude zeur aan het worden, die liever zeurt dan vrolijk optimistisch de toekomst tegemoet ziet, en er met volle kracht tegenaan gaat en wel vanuit een schone lei. De bekende truc om pijnpunten weg te masseren en zaken niet goed uit te praten, en na een tijd weer opnieuw te beginnen met goede moed en een schone lei. Een truc die weet ik al hoe lang bestaat en steeds weer met succes aangewend wordt. Het voordeel is natuurlijk wel: geen conflicten, harmonie en alles in het belang van de centraal staande cliënten.  

Al zeg ik het zelf: een zeer aan te raden boek voor leden van lokale, regionale, centrale en andersoortige cliëntenraden. Ook bestuurders, directies en managers die werkelijk de cliënten centraal stellen is dit boek zeer aanbevelenswaardig. Zij die de cliëntenraden maar niets vinden en cliëntenraden die zich beklagen over: zij zijn groot, en ik is klein, komen wellicht tot de ontdekking dat ze ten diepste hetzelfde willen en ontdekken ze, dat ze het samen moeten doen: Het welzijn van de cliënten blijvend stabiliseren en verbeteren.    

Wanneer dit boek leidt tot discussies die meehelpen om de verhouding en de relatie tussen management (bestuur, directie, locatiemanager) te verduidelijken en, indien nodig, te verbeteren, heeft het aan haar doel beantwoord.  

Meer informatie

De clientenraad in verzorgingshuizen wel of geen fopspeen?                                                                                                       

Binjamin Heyl

Uitgeverij Eigen Boek

ISBN 978 94 6129 214 8 2019                                                                                           

www.uitgeverijeigenboek.nl

Mail mij als mensen reageren –

Wil je een reactie geven? Als je een profiel hebt op LOC Waardevolle zorg en je bent ingelogd kan dat hieronder. Heb je dat niet dan kun je op de meeste pagina's ook rechts op de pagina reageren of hieronder. Of maak een profiel via de nu volgende link. Dank!

Doe mee op LOC Waardevolle zorg

Bijdragen?

Op de blog & vlog-pagina staan allerlei blogs en vlogs van mensen die betrokken zijn bij LOC. Van mensen uit de kern van het netwerk tot mensen die LOC en haar visie een warm hart toedragen. Iedereen kan bijdragen. Daarom komt niet alles wat er geplaatst wordt, per se overeen met wat LOC vanuit haar visie vindt.

Een blog of vlog plaatsen

Heb je een profiel op dit sociale platform en je bent ingelogd, dan kun je via de knop hieronder meteen zelf een blog of vlog plaatsen. Over hoe je een profiel kunt maken en andere voordelen daarvan lees je hier meer

Wil je wel een blog/vlog plaatsen maar geen profiel maken? Andere vragen? Dan kun je contact opnemen met webmaster@loc.nl of 030 284 3200. Vast bedankt!

Blogs en vlogs die hier geplaatst worden verschijnen hier, op de startpagina en mogelijk ook in de nieuwsbrief.

  Plaats een blog of vlog

De reactiemodule haalt reacties op...

LOC Waardevolle zorg - Hof van Transwijk 2, 3526 XB Utrecht - 030 284 3200 - vraagbaak@loc.nl

Veel gestelde vragen | Vraagbaak & feedback

Meer over LOC, lid worden & meedoen