Nieuwe Wmcz

De nieuwe Wmcz

Stand van zaken

Op 26 april 2019 gaf minister Bruins de Eerste Kamer antwoord op vragen over de nieuwe Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz). Zie de antwoorden van minister Bruins op de vragen van de Eerste Kamer. Dit nadat de Tweede Kamer op 20 november 2018 het wetsvoorstel Wmcz 2018 met een ruime meerderheid aannam.

De Eerste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) bracht op dinsdag 14 mei 2019 het eindverslag uit over de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) 2018.

De commissie acht de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid. De Eerste Kamer zal het voorstel op dinsdag 21 mei 2019 als hamerstuk afdoen.

Dit betekent dat Eerste Kamerleden in principe niet meer het woord wensen te voeren en dat het wetsvoorstel naar verwachting zonder stemming zal worden aanvaard.

Geen discussie na Nota van Antwoord

De recente antwoorden van minister Bruins op vragen over het wetsvoorstel van de Eerste Kamer zijn vorige week kort besproken in de Kamercommissie voor Volksgezondheid.

Daar zagen de senatoren geen aanleiding om het wetsvoorstel nog verder te behandelen in de Eerste Kamer. Dit besluit luidde het einde  van een lange parlementaire discussie over medezeggenschap in de zorg. En de start van een verandering in de praktijk van alledag.

Wat betekent dit voor cliëntenraden?

Na goedkeuring van het wetsvoorstel door de Eerste Kamer verwordt de Wmcz 2018 tot een echte wet. Het vervangt dan de oorspronkelijke Wmcz uit 1996. Met een handtekening van minister Bruins en de Koning zal het vervolgens in de Staatscourant worden gepubliceerd, inclusief een datum van inwerkingtreding.

Deze zal waarschijnlijk op 1 januari 2020 worden bepaald. Daarna hebben zorgorganisaties zes maanden de tijd om de Wmcz 2018 samen met cliëntenraden in te regelen.

Wmcz 2018

De Wmcz 2018 is de opvolger van de oorspronkelijke Wmcz uit 1996. Hieronder staat een overzicht van de belangrijkste wijzigingen in de Wmcz 2018 en opvallende zaken van de stemmingen in de Tweede Kamer.

Introductie instemmingsrecht

Het verzwaard adviesrecht voor cliëntenraden is vervangen door instemmingsrecht. Dit betekent dat cliëntenraden moeten instemmen met voorgenomen besluiten van zorgaanbieders, voordat zij deze kunnen uitvoeren. Het grote verschil met het verzwaard advies is dat de Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden bij een geschil niet kijkt of de bestuurder in redelijkheid afwijkt. Maar of de cliëntenraad in redelijkheid niet instemt. In de adviesprocedure is niets veranderd. Wel zijn er wijzigingen in het adviesrecht. Zie op het schema (pdf) welke advies- en instemmingsrechten gelden voor cliëntenraden van instellingen waar mensen langer dan 6 maanden verblijven en alle andere cliëntenraden.

Lokaal organiseren van medezeggenschap

De Tweede Kamer heeft besloten om de positie van lokale cliëntenraden te versterken. In het oorspronkelijke wetsvoorstel hoefden zorginstellingen maar één cliëntenraad in te stellen. Dat is door de Tweede Kamer veranderd. Op alle locaties is een cliëntenraad, tenzij men dat liever niet wil. En een andere oplossing passend vindt. LOC heeft in zijn lobby veel aandacht aan dit onderwerp besteed. En is blij met deze uitkomst, omdat medezeggenschap uiteindelijk bij mensen op lokaal niveau begint.

Geen directe inspraak voor mensen met zorg zonder verblijf


Tijdens de wetsbehandeling was veel discussie over de vraag wanneer een zorgorganisatie een cliëntenraad moet instellen. Minister Bruins had voor een grens 10 zorgmedewerkers gekozen. Maar dat viel niet bij iedere partij – en belangenorganisatie – in goede aarde. Daarom heeft de Kamer ervoor gekozen om voor sommige vormen van zorg een grens van 25 zorgmedewerkers aan te houden.

Geen vergoeding juridische ondersteuning  

Ieder nieuw wetsvoorstel moet lastenvermindering met zich meebrengen. Daarom had de minister voorgesteld om cliëntenraden niet meer de mogelijkheid te geven om juridische ondersteuning in te huren, als zij een geschil voorleggen bij de Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden. De meerderheid van de Kamer is hierin meegegaan. Maar het CDA heeft aan de minister gevraagd om de vinger aan de pols te houden. Zij wil niet dat zorgorganisaties wel gebruikmaken van juristen en dat cliëntenraden hiervan onthouden worden. Dat zou een ongelijk speelveld creëren. Minister Bruins heeft in reactie op vragen van de Eerste Kamer dit genuanceerd. Zie dit bericht.

Verschillende rechten voor verschillende cliëntenraden

Met dit wetsvoorstel krijgen cliëntenraden verschillende rechten. Cliëntenraden in de verblijfszorg, zoals verpleeghuizen krijgen de meeste rechten. Cliëntenraden in de 24-uurszorg, zoals psychiatrische ziekenhuizen iets minder rechten en de cliëntenraden in alle andere zorginstellingen de minste rechten. Die scheiding is onwenselijk. Waarom zou een cliëntenraad van een verpleeghuis wel over de huisvesting kunnen adviseren en de cliëntenraad van een hospice niet. Daarom zal LOC in de model medezeggenschapsregeling uitgaan van gelijke rechten voor alle cliëntenraden. De Wmcz 2018 is een minimumregeling. Men kan altijd meer afspreken.

Data behandeling wetsvoorstel
14 mei 2019: procedurevergadering Eerste Kamer

  • 26 april 2019: reactie aan Eerste Kamer op voorlopig verslag door minister Bruins
  • 29 januari 2019: Eerste Kamer dient voorlopig verslag (vragen over Wmcz 2018) in
  • 15 januari 2019: voorbereidend onderzoek Eerste Kamer
  • 20 november 2018: Tweede Kamer stemt voor Wmcz 2018
  • Najaar 2018: plenaire debatten in Tweede Kamer
  • 15 december 2017: Ministerraad stemt in met het voorstel Wmcz 2018 van minister voor Medische Zorg en Sport, Bruno Bruins

Hoe helpt LOC cliëntenraden?

LOC heeft een nieuw handboek Basisinformatie medezeggenschap Wmcz 2018 gemaakt. Zodra de Eerste Kamer de nieuwe wet heeft aangenomen is zal LOC ook allerlei voorbeeld-reglementen voor cliëntenraden maken. LOC geeft voor cliëntenraden gratis cursussen over werken met de nieuwe wet. En het is mogelijk een cursus op maat te krijgen. Neem daarvoor contact op met de vraagbaak: vraagbaak @loc.nl of 030 284 32 00.

En LOC blijft tot de wet is aangenomen op krachtige wijze bij de Eerste Kamer pleiten voor een goede wet. Zoals we dat ook steeds bij de Tweede Kamer hebben gedaan.

Standpunten LOC

LOC hield zich in 2018 intensief bezig met de behandeling van het wetsvoorstel in beide Kamers.

LOC kan instemmen met de invoering van:

  • Instemmingsrecht
    LOC is blij het de invoering van het instemmingsrecht en zal ervoor lobbyen dat het recht geldt voor de juiste besluiten die mensen direct aangaan.

  • Financiering en (onafhankelijke) ondersteuning
    LOC steunt de verankering van de twee voorwaarden voor ondersteuning en financiering. Hiermee kunnen raden in het gesprek met bestuurders duidelijk aangeven waar zij behoefte aan hebben. En hoe de zorginstelling dit kan faciliteren.

Aandacht LOC in 2018

Ondanks de vele verbeteringen die het wetsvoorstel bevat, zag LOC in het wetsvoorstel ook nog punten voor verbetering:

  • Lokale medezeggenschap moet leidend zijn. Het wetsvoorstel (art. 3.4.) laat te veel ruimte voor het alleen instellen van centrale cliëntenraden. Van een 'Nee, tenzij...' naar een 'Ja, tenzij...'. Dan kunnen cliënten(vertegenwoordigers) zelf bepalen of ze wellicht een andere vorm van (mede)zeggenschap willen. Maar de zekerheid van de lokale cliëntenraad blijft bestaan.
  • We willen dat het wetsvoorstel duidelijk(er) wordt over het verschil tussen inspraak (art. 2) en medezeggenschap. Het één lijkt het ander nu te vervangen.
  • De onafhankelijke ondersteuning is voor cliëntenraden echt belangrijk. Daarom moeten ze daar ook instemmingsrecht krijgen op de selectie én benoeming van de onafhankelijk ondersteuner.
  • Er komt nu instemmingsrecht over het 'algemeen beleid inzake kwaliteit'. Dat is voor LOC een te vage term. In de huidige wet staat dit beter omschreven als 'de systematische bewaking, beheersing of verbetering van de kwaliteit van de aan cliënten te verlenen zorg'.
  • Het wetsvoorstel maakt onderscheid tussen kortdurende en langdurige zorg. Waarom zouden mensen bij een huisartsenpraktijk minder medezeggenschap mogen uitoefenen dan in een verpleeghuis? Volgens LOC volkomen onlogisch. 
  • De Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden heeft sinds 1996 een belangrijke positie opgebouwd in het beoordelen van geschillen en doen van uitspraken. We pleiten voor één Commissie in plaats van de mogelijkheid tot versplintering. En vragen om de uitspraken van de LCvV als bindend te blijven beschouwen. Dat wordt in het voorliggende wetsvoorstel opgeheven.

De bovenstaande punten zijn een selectie van de standpunten die LOC over het wetsvoorstel heeft ingebracht. Voor verdere vragen kunt u altijd terecht bij de Vraagbaak. De Vraagbaak zal u doorverbinden naar de juiste persoon binnen LOC.

Werken aan waardevolle zorg

LOC werkt aan medezeggenschap vanuit de visie waardevolle zorg. Hieronder staat aantal voorbeelden over hoe LOC cliëntenraden ondersteunt om waarde-volle zorg concreet te maken.

Congressen voor cliëntenraden

Het programma Waardigheid en trots op elke locatie van het ministerie van VWS organiseert jaarlijks in samenwerking met LOC zeggenschap in zorg en Netwerk cliëntenraden in de Zorg een landelijk congres voor cliëntenraden (VV&T). Op 10 december vond het landelijk congres Cliëntenraden 2018 plaats in De Doelen in Rotterdam. Het thema van het congres was 'LEF op locatie'. Zie verslagen, filmpje en foto's...

Basiscursus medezeggenschap

Elk jaar organiseert LOC workshops over medezeggenschap voor cliëntenraadsleden. Zie de LOC-agenda.

 

Begeleiding op maat voor cliëntenraden

LOC biedt specifieke ondersteuning op maat voor cliëntenraden, bestuurders, raden van toezicht en heeft ook een op jeugdhulp toegesneden trainingsaanbod. Voor meer informatie zie de Inspiratiegids cursussen en trainingen.

 

 

Basiscursus Medezeggenschap 2019

In 2019 organiseert LOC weer de interessante en praktische basiscursus 'Theorie en praktijk van cliëntenmedezeggenschap' voor cliëntenraadsleden en ondersteuners. 

De cursussen beginnen met een dagdeel over de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) en het wetsvoorstel Wmcz 2018.

Voor het tweede dagdeel kiest u uit twee actuele workshops die per cursusdag verschillen. Zie ook: Toelichting workshops (pdf).

Direct inschrijven voor de curussen op 21 en 22 juni in Amsterdam en Utrecht kan via de knop hieronder. Gratis deelname voor leden van bij LOC aangesloten cliëntenraden:

Najaar

Meer informatie over de locaties en thema's van de basiscursus najaar 2019

MEER INFORMATIE

LOC hoort graag uw mening en ideeën over de nieuwe Wmcz.
Wilt u reageren? Stuur ons een mail.

Aanbod LOC in 2019: cursus Wmcz, nieuwe brochures en ondersteuning op maat

LOC biedt in 2019 een uitgebreid en vernieuwd aanbod aan diensten, voorlichting en ondersteuning voor cliëntenraden. LOC herziet alle brochures om te voldoen aan de inhoud van de Wmcz 2018. En we benaderen cliëntenraden actief om te bezien of er behoefte is aan ondersteuning op maat. Alle bestaande regelingen moeten immers herzien worden. En dat kan betekenen dat advies of ondersteuning van een LOC-adviseur gewenst is. 

Heeft u vragen over de inhoud van de Wmcz 2018 of verdere activiteiten van LOC op dit gebied? Neem dan contact op met de Vraagbaak van LOC via vraagbaak@loc.nl of 030 284 32 00.

Zoekt u naar de huidige basis van de adviesrechten, de adviesprocedure en de wetgeving? Download de LOC brochure Basisinformatie medezeggenschap.

Nieuwsberichten LOC over Wmcz

Publicaties LOC

Basisinformatie medezeggenschap op basis van Wmcz 2018 (pdf) uitgave april 2019. In deze brochure staan de wijzigingen van de Wmcz 2018 ten opzichte van de huidige wet en de betekenis voor uw praktijk van medezeggenschap.

Sinds de ontwikkeling van het wetsvoorstel in 2008 denkt LOC mee over goede medezeggenschap in de nieuwe Wmcz vanuit de visie op waardevolle zorg. Hieronder staat een overzicht van alle bijdragen.

Reacties aan Tweede Kamer

Reacties aan ministerie van VWS

Overige reacties

Artikelen tijdschrift Zorg & Zeggenschap

LOC Waardevolle zorg - Hof van Transwijk 2, 3526 XB Utrecht - 030 284 3200 - vraagbaak@loc.nl

Veel gestelde vragen | Vraagbaak & feedback

Meer over LOC, lid worden & meedoen