Vandaag heeft de Tweede Kamer het Actieplan Verbetering Feitenonderzoek in de jeugdbeschermingsketen ontvangen. Dit plan was door de minister van Justitie en Veiligheid toegezegd aan de Tweede Kamer, na een motie van Bergkamp (D66) in 2016. Het vormt de start van een reeks maatregelen die het feitenonderzoek in de jeugdbescherming (waarheidsvinding) op korte termijn moeten verbeteren.

De uitvoering van het plan ligt in handen van Jeugdzorg Nederland, de Raad voor de Kinderbescherming en het Landelijk Netwerk Veilig Thuis. Het plan is opgesteld in nauwe samenwerking met LOC Zeggenschap in zorg, de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de ministeries van Justitie en Veiligheid (JenV), en Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS).

Afbakening Actieplan

De acties die uit het plan voortkomen moeten er voor zorgen dat het ‘reconstrueren van de feiten’ zo volledig mogelijk gebeurt. Zodat kinderen en ouders in samenspraak met professionals kunnen beoordelen welke zorg er nodig is. Dit plan ziet toe op de gehele jeugdbeschermingsketen, vanaf een melding bij Veilig Thuis tot en met het verzoeken en uitvoeren van een kinderbeschermingsmaatregel. Het Actieplan gaat dus niet over de wijkteams, maar deze worden wel uitgenodigd om van de beschreven acties te leren.

Verbetering in de praktijk

Het Actieplan ziet toe op de verbetering van het feitenonderzoek in de praktijk. Een lijst van eenentwintig acties moet hier aan gaan bijdragen in de periode 2018 tot en met 2021, de resterende kabinetsperiode van Rutte III. Voor deze acties zijn vier thematische actielijnen uitgezet, die aan de uitvoering moeten gaan bijdragen. Het gaat om de lijnen (1) respectvolle bejegening van kinderen, ouders en professionals, (2) informeren en ondersteunen kinderen en ouders, (3) kwaliteit onderzoek en rapportage en (4) verkenning rechtspositie kinderen en ouders. Met deze actielijnen wordt op veel onderwerpen beloofd verbetering en vooruitgang te realiseren.

Zo komt er onder meer een intercollegiale toets voor en door professionals, om de kwaliteit van de eigen rapportages en onderzoek te verbeteren, worden er structureel rondetafels georganiseerd, waar kinderen en ouders met professionals en vertrouwenspersonen het gesprek aangaan. En wordt het inzien van dossiers vereenvoudigd.

Daarnaast gaat jeugdbescherming met de Rechtspraak verkennen hoe zittingen beter gepland kunnen worden, zodat de eigen gezinsvoogd bij de zitting aanwezig kan zijn. En wordt het huidige voorlichtings- en informatiemateriaal voor kinderen en ouders herzien, zodat zij beter en begrijpelijker op hun rechten en plichten worden gewezen. Zodat zij - bijvoorbeeld - snel een cliëntondersteuner of vertrouwenspersoon kunnen aanschrijven, als zij dat nodig vinden.

Erg belangrijk is dat de jeugdbeschermingsketen - in navolging op het programma Zorg voor de Jeugd - gaat werken aan een gemeenschappelijk afwegingskader. Zodat zij allen op dezelfde wijze een afweging maken of er sprake is van een bedreigde ontwikkeling van het kind binnen de huidige gezinssituatie. In aansluiting op de vorige actie gaat de jeugdbeschermingsketen met het Nederlands Jeugdinstituut en de beroepsverenigingen onderzoeken hoe een ‘richtlijn feitenonderzoek’ kan bijdragen aan de verbetering van het feitenonderzoek in de praktijk.

LOC: regel de versterking van de rechtspositie!

In 2017 heeft LOC via regiobijeenkomsten en een landelijk congres bij veel groepen mogen ophalen wat er volgens hen beter kan in het feitenonderzoek.  Daar kwam onder meer naar voren dat kinderen in complexe echtscheidingssituaties een bijzonder curator moeten krijgen, die de belangen van kinderen vertegenwoordigt. Daarnaast moet de positie van de kinderrechter versterkt worden, met bijvoorbeeld een toetsingskader. Aan de hand van dit kader kunnen kinderrechters bepalen of er een beschermingsmaatregel nodig is. Voldoet het verzoek van jeugdbescherming niet aan het kader? Dan wordt het besluit uitgesteld, totdat alle informatie en feiten op tafel liggen. Ook heeft de Erasmus Universiteit een schema gemaakt met bestaande knelpunten in de rechtspositie en mogelijke oplossingen om deze te versterken.

Naast de signalen die LOC in 2017 heeft opgehaald, kwam tijdens focusgroepen in 2018 naar voren dat een aantal ouders zich niet kunnen vinden in de opzet en inhoud van het Actieplan. Zij gaven aan dat er te weinig aandacht is voor de versterking van de rechtspositie. Terwijl in het verleden hier al meerdere suggesties voor zijn gedaan. Alle verbeteringen vanuit de deelnemers van deze focusgroepen, zijn vervolgens weer aan het ministerie van JenV meegegeven.

Verschillende ouderinitiatieven hebben vervolgens nog eigen suggesties en verbeteringen opgesteld en aan het ministerie aangeboden. LOC heeft ook laten weten dat er meer aandacht naar de versterking van de rechtspositie uit had moeten gaan. LOC dringt er daarom stevig op aan dit alsnog te regelen. Te starten met de aangedragen ideeën te onderzoeken op haalbaarheid en welk effect zij hebben op de rechtspositie. En wij zullen dit nogmaals naar voren brengen als de evaluatie van de Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen in het najaar openbaar wordt.

Perspectief van kinderen en ouders leidend

LOC volgt de uitvoering van de acties. Daarnaast is LOC zelf betrokken bij een aantal acties, zoals de organisatie van rondetafels. Hier zullen wij voortvarend mee aan de slag gaan, samen met kinderen, ouders en de jeugdbeschermingsketen. De ervaring heeft geleerd dat de meeste kinderen, ouders, jeugdbeschermers en andere aanwezigen het als prettige en zinvolle bijeenkomsten hebben ervaren.

Buiten de gebrekkige aandacht voor de rechtspositie van kinderen en ouders bevat het Actieplan een aantal elementen die door kinderen en ouders zijn ingebracht. Dat is een mooi resultaat. In de jeugdbescherming is het niet gebruikelijk dat kinderen en ouders op deze manier betrokken worden bij het opstellen van plannen. LOC adviseert deze werkwijze de praktijk te laten zijn in de toekomst. En te werken aan een goede verbinding met ouders en kinderen, zodat hun stem leidend is in de beleidsvorming en uitvoering.

Lees hier het Actieplan en de aanbiedingsbrief van de twee ministers.

Lees hier een korte brief die LOC naar de Tweede Kamer stuurde.

Lees hier eerdere publicaties van LOC over dit onderwerp.

Mail mij als mensen reageren –

Wil je een reactie geven? Als je een profiel hebt op LOC Zeggenschap in zorg en je bent ingelogd kan dat hieronder. Heb je dat niet dan kun je op de meeste pagina's ook rechts op de pagina reageren of hieronder. Of maak een profiel via de nu volgende link. Dank!

Doe mee op LOC Zeggenschap in zorg

Reacties

  • Het actieplan gelezen hebbend, valt mij één ding op: Het volkomen onvermogen van de instanties die deze rapportage hebben geschreven om ook maar enigzins de hand in eigen boezem te steken. Gaat alles fout? Nee natuurlijk niet maar die dingen die wel fout gaan en gewoonweg schrijnend zijn in hun onwettigheid, horen benóemd te worden. Doet men dat niet, dan kan men niet leren want van 'fouten kan men leren' maar men moet dan wel die fouten erkénnen. De RvdK erkent geen énkele fout volgens dit rapport; Ze zijn al zogenaamd zo goed bezig, daar krijgt niemand een speld tussen. 

    "LOC volgt de uitvoering van de acties"
    Actielijn vier is al uitgewerkt in de huidige wetgeving. Hóe moet men nog meer hier aan werken? Sancties dan naar de professionals? Me dunkt van wel. Ouders ervaren een legio aan sancties maar hoe zit het met de bestuursorganen en hun werknemers? 

    "bevat het Actieplan een aantal elementen die door kinderen en ouders zijn ingebracht". 
    Ja... maar ze worden wederom zo verdraait dat het aan ouders ligt. Die snappen het niet. 

    Serieus! Wíe zijn jullie en waarom hebben jullie wel het gewillig oor van de instanties en níet diegene die gaan voor de werkelijke rechtsbescherming?!

    • Hallo Caroline,

      Dank voor je reactie. Het Actieplan is een document waarin de benoemde 21 acties onderwerpen zijn die verbetering in de praktijk behoeven. De genoemde organisaties (VT, JN en RvdK) geven daarmee toe dat er nog veel beter kan, en moet. En dat het regelmatig nog niet goed gaat. Daarom commiteren zij zich ook aan dit Actieplan. Het is aan ons, en vele anderen, om hen daar ook aan te houden.

      Verder geef je aan dat er een elementen van kinderen en ouders niet goed zijn verwerkt. Ik ben benieuwd welke punten je dan bedoelt. Je kan mij daarover bellen via 030 284 32 00. LOC Jeugd blijft zich inzetten voor een goede rechtspositie voor kinderen en ouders, onder andere in de uitvoering van dit Actieplan. Maar ook daarbuiten.

      • Ik citeer uit het rapport: "Uit de bijeenkomsten over feitenonderzoek is naar voren gekomen dat een aantal cliënten (zowel kinderen als ouders) niet ervaart dat het feitenonderzoek voldoen aan hetgeen artikel 3.3 van de jeugdwet beoogt. "

        Waarmee we gelijk bij het belangrijkste punt komen nl dat men wil dat er niet gelogen wordt. Dit rapport is een afspiegeling van hoe rapporten opgemaakt worden. Bij (pleeg-/groot-) ouders/jeugdigen is het 'men meent; men ervaart; men denkt" terwijl een GV doodleuk in een rapport kan schrijven: 'moeder lijdt aan borderline' zonder dat er ook maar énig psychologisch rapport/onderzoek aan ten grondslag ligt. 

        Constateringen Actielijn 1: Respectvolle bejegening (...)

        "Kinderen en ouders die ontevreden zijn, geven aan dat zij weinig ruimte en tijd ervaren voor persoonlijke aandacht en samenwerking met de professionals." Uit het rapport wat ik destijds gestuurd heb aan Mw Carlati: GV's reageren niet of nauwelijks op mailverkeer of apps, zijn geregeld met vakantie of ziek, zijn soms ronduit grof in hun bejegening naar ouders toe, veranderen omgangsregelingen zonder tussenkomst van rechter etc etc.

        Vooral dat laatste is nog steeds een tendens waarbij ze het over de mail kenbaar maken aan de ouders, het liefst de avond vóór het bezoek gepland staat. 

        De manier van schrijven alleen al: 'ontevreden' zijn. Een zeer wrang eufemisme. 

        Het aparte eraan is, dat ik wel één advies van mij in dit rapport teruglees: De noodzaak tot een attitude verandering bij de GI's maar daar is m.i. niet meer tijd voor nodig, daar is voor nodig a) dat de blik gericht moet zijn op verifiëerbare feiten en b) een omslag in denken waar het ouders aangaat als entiteit. Ze zijn níet per definitie slecht en het is níet beter om 10 kinderen onterecht uit huis te plaatsen om 1 Savannah geval te voorkomen. 

        'De GI's hanteren de richtlijn 'feiten naar waarheid en volledig'. Het is geen ríchtlijn, het is de wét. Waarbij de volledige tekst van art 3.3 luidt: De rvdk en de GI zijn verplícht in rapportages of verzoekschriften de van belang zijnde feiten volledig en naar waarheid aan te voeren. Taalkundig ontleed, ligt de klemtoon hier op de féiten en dat díe naar waarheid en volledig worden vermeld. Zoals ook aangegeven aan Mw Carlati destijds is het verschil: 'Ouders weigeren hulpverlening' als ouders ándere hulpverlening willen. De wáárheid is dat ze hulp weigeren, de féiten zijn dat ze andere hulpverlening willen dan de GI voorstaat. 

        De RvdK doet natuurlijk helemaal niets fout, die heeft zogenaamd al methodieken. Wat die methodieken zijn, worden niet benoemd (of het moeten hun richtlijnen zijn, waar ze in voorkomend geval doodleuk van afwijken) maar schroomt niet om cirkel redeneringen te gebruiken als "Ouders zijn beiden onwillend om de situatie te veranderen. Dat beide ouders onwillend zijn, blijkt uit het feit dat de situatie al jaren voortduurt." Waarbij men voorbij gaat aan het waarom de situatie is zoals ze is, wie het veroorzaakt cq in standhoud en dat er één ouder is die wel meewerkt maar zowel door de RvdK als door de andere ouder tegengewerkt wordt. 

        Actielijn twee negeert doodleuk dat ouders zélf een vertrouwenspersoon mogen meenemen bij ieder gesprek mits die niet geweerd mag worden op gerede gronden maar impliceert dat die vertrouwenspersoon bij een (door jeugdzorg erkende) organisatie hoort te behoren. 

        Actie lijn drie ben ik voorzichtig positief over zolang dat gedeelte 'of wordt aangemerkt als niet bruikbaar' verwijdert wordt. Niet waar, is niet waar. Geen feit, is geen feit en als ouders kunnen aantonen dat het niet klopt (bijvoorbeeld door een psychologisch rapport dat zegt dat moeder op geen enkele manier een stoornis heeft) dan moet het gewoon úit het rapport. Me dunkt dat dit weer zo'n provisio is waardoor er stiekem toch weer onzin opgeschreven kan worden. 


        Actielijn vier is op een wrange manier erg grappig. Zoals we al jaren aangeven, kennen de GI's en de RvdK zelf de wet niet. Ik citeer: "(...) een duidelijke grens tussen vrijwillige hulpverlening en hulpverlening in een gedwongen kader (...) "

        Het gaat hier over de onwettige drang en dwang die (o.a.) wijkteams toepassen. 'Of je doet wat wij zeggen, óf wij vragen OTS aan.' Waarbij men zich dus kan afvragen hoezeer die noodzaak tot een van de twee zwaarste maatregelen die onze wet kent, aanwezig is. Daar heeft de rechterlijke macht reeds een uitspraak over gedaan: Drang namens het wijkteam mag men naast zich neerleggen. Dat heeft geen enkele wettelijke status. 

        Daarbij komt: Gedwóngen hulpverlening? Hulp vraagt men, die kan dus niet opgelegd worden, dan is het geen húlp meer, dan is het een beschermings maatregel (en dat is waar de OTS voor bedoeld is). 

         

        Tot zover.....

        • Oh en er was nog één opmerking die bij mij in het verkeerde keelgat schoot: "Het Loc namens ouders."
          Welke ouders dan? Degene die ik ken hebben de afstandsverklaring van Mr Prinsen getekend omdat ze zowat niets terug zagen van wat ze tijdens de bijeenkomsten naar buiten hadden gebracht. 

          • Beste Caroline,

            Je had nog een reactie van mij tegoed. Er zijn veel punten in het plan waar je niet blij mee bent. Dat is zeker je goed recht en ik zou dat ook vooral aangeven richting de 'eigenaren' van het plan, namelijk GI's, RvdK en VT. Zij moeten immers de acties gaan uitvoeren.

            In je reactie benoem je een aantal punten die zeker kloppen. De informatie van kinderen en ouders wordt soms subjectief weergeven en die van hulpverleners als objectief. Dat moet niet kunnen. En informatie moet simpelweg verwijderd worden, als deze niet klopt. 

            Verder geef je nog aan dat LOC namens ouders heeft gesproken. We hebben de bundeling vanuit de verschillende bijeenkomsten ingebracht, waar zeker veel ouders aanwezig waren. En daarnaast staan we regelmatig in contact met ouders die ervaringen hebben met jeugdbescherming en hier ook een duidelijke mening over hebben. Dat brengen we vanzelfsprekend ook in. We hebben echter geen doorslaggevende invloed op de inhoud van het plan. We zijn namelijk geen mede-eigenaar, en dat maakt onze positie ook anders. 

            • Beste Thom

              "Er zijn veel punten in het plan waar je niet blij mee bent." en met mij vele ouders. 

              "Dat is zeker je goed recht en ik zou dat ook vooral aangeven richting de 'eigenaren' van het plan, namelijk GI's, RvdK en VT. Zij moeten immers de acties gaan uitvoeren."

              Ja, dat weet ik, dat het mijn recht is om het met iets niet eens te zijn. Jouw bevestiging daarvan is voor mij, zeg maar, niet super bevredigend ofzo, dat ik denk 'nou fijn, het Loc is het ook met mij eens'. Vervolgens wordt ik doorverwezen naar de instanties die de inbreng van ouders en juristen/advocaten aan hun laars gelapt hebben terwijl het Loc zich toch eerst hier presenteerde als zijnde dé instantie die dit plan opgesteld heeft in samenspraak met hen, alsof naar het Loc wél geluisterd werd.

              Is de tekst toevallig veranderd? 
              Weet ik eigenlijk wel zeker want de zin "bevat het Actieplan een aantal elementen die door kinderen en ouders zijn ingebracht" is schijnbaar miraculeus veranderd in "Naast de signalen die LOC in 2017 heeft opgehaald, kwam tijdens focusgroepen in 2018 naar voren dat een aantal ouders zich niet kunnen vinden in de opzet en inhoud van het Actieplan."
              waarbij wederom het denigrerende 'een aantal ouders' genoemd wordt. Alsof niet hele volkstammen hierover gevallen zijn tijdens deze bijeenkomsten. 

              Mr C. Jansen heeft zelfs gezegd: Het moet fucking afgelopen zijn. Duidelijker kan men het dus niet stellen. 

              Maar beste Thom, geef me nu eens één goede reden waarom ik, nav deze reacties, het Loc niet gelijk zou stellen met de organisaties waar jij mij naar toe wilt verwijzen? Dat het Loc dus zeg maar, een soort van ketenpartner is?

              Het allerbeste wat ik zou kunnen zeggen, is dat het Loc zich te grote schoenen aangemeten heeft en nu ook met de neus op de feiten gedrukt wordt, namelijk dat ze ook helemaal niets in de pap te brokkelen hebben aangaande het onwrikbare bastion genaamd jeugd'zorg'

              • Beste Caroline,

                De zin 'bevat het Actieplan [...] ingebracht' staat nog steeds in het artikel. In de laatste alinea. Voor zover ik weet, zijn er geen veranderingen in het artikel aangebracht. 

                Verder kan ik niet meer dan antwoorden dat LOC geen ketenpartner is, onder meer omdat LOC geen uitvoerende rol heeft binnen de jeugdbeschermingsketen. We zijn een cliëntenorganisatie en die rol wil LOC vervullen. Dat betekent ook dat we scherp in de gaten houden of de acties wel goed en zorgvuldig worden uitgevoerd. En dat we blijven ijveren voor een een sterkere borging van de rechtspositie van kinderen en ouders in die jeugdbeschermingsketen. 

                 

                • Dat was een fijn gesprek, meer begrip over en weer en we houden elkaar op de hoogte.

Deze reactie is verwijderd

De reactiemodule haalt reacties op...

LOC Zeggenschap in zorg - Hof van Transwijk 2, 3526 XB Utrecht - 030 284 3200 - vraagbaak@loc.nl

Veel gestelde vragen | Vraagbaak & feedback

Meer over LOC, lid worden & meedoen