Op vrijdag 5 oktober overhandigde hoogleraar Andries Baart zijn nieuwe boek 'De ontdekking van kwaliteit' aan LOC. Ook enkele mensen uit de beweging Radicale Vernieuwing Verpleeghuiszorg (ontstaan op initiatief van LOC) waren aanwezig. Andries Baart draagt het boek op aan Yvonne van Gilse (1960-2014), directeur-bestuurder van LOC en grondlegger van het idee van ‘waarde-volle zorg’.

Bijzonder moment

Andries Baart vertelde de aanwezigen over de inhoud en bedoeling van zijn boek. Hij schreef dat samen met onderzoeker Jan den Bakker. Ze deden acht jaar onderzoek bij zorg- en welzijnsorganisaties naar de mogelijkheid van een relationeel kwaliteitssysteem. In zijn boek bouwt Andries Baart ook voort op zijn geestverwantschap met Yvonne van Gilse. In het boek noemt hij haar 'fellow traveler'; zo'n acht jaar geleden leerden ze elkaar kennen, werkten en trokken samen op. Voordat hij inging op zijn boek vertelde Andries Baart dat het volgende citaat de kern van hun verwantschap goed verwoordt, namelijk hun gedeelde visie:

"We doen alsof we alles in de zorg kunnen meten en ordenen, maar uiteindelijk gaat het om het hart voor mensen in de zorg. Welke waarden hebben mensen voor je. Dat voel je in je hart. Laat duidelijk zijn dat alleen in de zorgrelatie, in contact met mensen, je goede zorg tot stand kunt brengen en ervaren. Door uit te gaan van wat van waarde is voor mensen zodat zij - ondanks hun beperkingen - een betekenisvol leven kunnen leiden."

Na de presentatie kregen de weduwnaar van Yvonne van Gilse en huidig LOC-coördinator, tevens voormalig collega van Yvonne, Marthijn Laterveer een exemplaar van het boek uit handen van Andries Baart. Een hartverwarmend moment dat uitdrukking gaf aan de grote waardering van velen voor Yvonne van Gilse en het besef dat zij een breed netwerk van mensen nog steeds inspireert. 

Ontwikkeling visie LOC

Onder leiding van Yvonne van Gilse ontwikkelde LOC in 2009 de visie Waarde-volle zorg. Dit perspectief heeft sindsdien grote meerwaarde voor al het werk dat LOC doet, bijvoorbeeld in de belangenbehartiging met en voor cliëntenraden. En daarnaast ook breder in de samenwerking met cliënten, naasten en zorgmedewerkers en andere betrokkenen in zorg en welzijn. Omdat het uitgaat van het idee dat zorg altijd ondersteunend moet zijn aan het leven dat mensen zelf willen leiden. En systemen en structuren - die cliëntenraden en anderen vaak in hun werk tegenkomen - dienend moeten zijn aan dat doel. Dat geldt dus zeker ook voor kwaliteitssystemen die de kwaliteit van zorg en welzijn beoordelen.

Kwaliteitssystemen in zorg en welzijn

Tijdens de boekpresentatie vertelde Andries Baart in de geest van Yvonne van Gilse dat werkelijk goede zorg altijd relationeel tot stand komt, menslievend, waarde-vol en dichtbij. De huidige kwaliteitssystemen in zorg en welzijn meten echter niet of nog nauwelijks de kwaliteit van deze kant van de zorg. De huidige systemen meten vooral of gewerkt wordt via richtlijnen, protocollen en procedures. Dat levert een aantal problemen op. Denk aan de discussie over de hoge administratieve lasten die zorgmedewerkers ervaren.

Andries Baart wil een bijdrage leveren om dit kwaliteitsdenken te veranderen en ontwikkelde een relationeel kwaliteitssysteem. Zodat medewerkers die relationeel zorg geven hierop ook beoordeeld worden en hiervoor erkenning en waardering krijgen. En zodat duidelijk wordt of mensen die relationele zorg ontvangen daar baat bij hebben.

Kwaliteit ontdekken

Het uitgangspunt van Andries Baart is dat goede kwaliteit nooit zomaar meetbaar is, kwaliteit moet worden ontdekt. Hij ontwikkelde een zorgethisch kwaliteitsmodel (ZEM) met drie pijlers die het ontdekken van de kwaliteit van relationele zorg mogelijk maken. Deze pijlers zijn:

  • Relationeel zorg verlenen: wat is relationeel zorg geven in zorgpraktijken?
  • Kwaliteitsbewustzijn cultiveren: in welke mate zijn zorgverleners zich bewust van de kwaliteit van zorg die ze verlenen?
  • Praktisch verstandig te werk gaan: wat doen medewerkers in de praktijk met hun opgedane kennis?

Dit model biedt de mogelijkheid om naast harde normen over bijvoorbeeld medicatieveiligheid of vrijheidsbeperking ook de kwaliteit van relationele zorg te ontdekken. Vooral door over elke van de drie pijlers open en onderzoekende vragen te stellen. In het boek staat dit model uitgebreid beschreven en toegelicht. En het bevat werkbladen om er praktisch mee aan de slag te gaan. 

LOC blijft met Andries Baart in gesprek over hoe het nieuwe model mensen die aan waarde-volle zorg willen werken daarbij kan ondersteunen. 

Meer informatie

Wil je een reactie geven? Als je een profiel hebt op LOC Zeggenschap in zorg en je bent ingelogd kan dat hieronder. Heb je dat niet dan kun je op de meeste pagina's ook rechts op de pagina reageren of hieronder. Of maak een profiel via de nu volgende link. Dank!

Doe mee op LOC Zeggenschap in zorg

De reactiemodule haalt reacties op...

LOC Zeggenschap in zorg - Hof van Transwijk 2, 3526 XB Utrecht - 030 284 3200 - vraagbaak@loc.nl

Veel gestelde vragen | Vraagbaak & feedback

Meer over LOC, lid worden & meedoen