Hoe blik je terug op afgelopen jaar?

“Dat stond in het teken van de relatie en verbinding. In de vele contacten met jeugdzorgorganisaties en cliëntenraden heb ik samen met jongeren, ouders en bestuurders gekeken wat ze nodig hebben om óf de medezeggenschap verder te professionaliseren óf helemaal vanaf de basis op te zetten. Een gezamenlijke visie is daarbij cruciaal. In co-creatie kun je dan stapje voor stapje aan duurzame medezeggenschap op maat bouwen.”

Wat bedoel je daarmee?

“Door iedereen te betrekken - ouders, jongeren en professionials - en in co-creatie, samen, te inventariseren wat nodig is. En te kijken welke interpretatie ieder aan medezeggenschap geeft. Het gaat immers niet om een visie op medezeggenschap enkel vanuit de cliëntenraad of het bestuur, maar om een gezamenlijke visie. Ieders mening doet ertoe, als je een goed fundament wilt leggen. Als je niet iedereen betrekt, sta je meteen met 10-0 achter, en wordt de balans steeds schever is mijn ervaring. Als je hetzelfde voor ogen hebt, creëer je continuïteit.”

Geef eens een voorbeeld van zo’n scheve balans?

“Ik kom raden tegen die vooral een reactieve rol hebben. Het bestuur polst hen als ze bepaalde onderwerpen getoetst willen hebben. Maar als cliëntenraden een proactieve rol nemen en gebruik maken van het recht om zelf thema’s in te brengen, kunnen ze veel meer betekenen voor de belangenbehartiging en medezeggenschap. De positie van de cliëntenraad is een belangrijk thema in de trainingen en adviestrajecten die ik met cliëntenraden heb.”

Medezeggenschap in de jeugdzorg is sinds 2020 een wettelijke verplichting. Betekent dat ook een versterking?

“Medezeggenschap moet geen ‘moetje’ zijn voor jeugdzorgorganisaties. De wet schept kaders waarbinnen je medezeggenschap zo goed en passend mogelijk samen probeert te organiseren - wat bij jou past. Ik merk in verkennende gesprekken met raden en bestuurders dat ze vaak opgelucht zijn, dat medezeggenschap echt ‘samen bouwen’ aan iets duurzaams is. Dat medezeggenschap maatwerk is en écht betekenis heeft.”

Controleert de inspectie ook echt?

“Jazeker. Samen met mijn collega Daisy Hatusupy heb ik dit jaar bij de inspectie IGJ een workshop gegeven. Daarin zijn we vooral ingegaan op de rol en betekenis van de cliëntenraad. Naast natuurlijk het voldoen aan de wettelijke verplichting om een raad te hebben. We zijn nu met de inspectie aan het verkennen hoe we hier gevolg aan kunnen geven.

Wat valt jou op in de trajecten die je tot nu toe hebt begeleid?

“Bij organisaties, die de medezeggenschap nog verder moeten opbouwen, merk ik dat ze blij zijn met veel praktische kennis. Wat houdt de wet in, wat betekent dat, wat zijn de rechten van de cliëntenraad? Kennis is macht en noodzakelijk om de positie van raden te verstevigen. Door cliëntenraden, bestuur en betrokkenen daarin te scholen, kunnen ze hun rol ook beter begrijpen en invullen. Dat helpt om de regie te pakken.”

Welke tools biedt LOC Jeugd om kennis over rechten en plichten te verbeteren?

“De (basis) cursussen medezeggenschap, ‘Contact met de achterban’ en ‘Welkom in de cliëntenraad’ vormen echt de basis. Daarnaast hebben we recent samen met (pleeg)jongeren en (pleeg)ouders en naasten twee e-learnings ontwikkeld. Inhoudelijke vragen over cliëntparticipatie zoals wat medezeggenschap betekent en wat ervoor nodig is, geven een mooi beeld voor organisaties en cliëntenraden die nog in de opstartfase zitten. Deze e-learnings kunnen de eerste stap zijn om basiskennis te verkrijgen.” (Binnenkort lees je meer over deze e-learnings op onze website en in de nieuwsbrief)

Hoe breng je raden met elkaar in contact?

“Netwerkbijeenkomsten van LOC zijn een mooie gelegenheid waar raden elkaar kunnen inspireren en van elkaar kunnen leren. In de Week van de Medezeggenschap, op woensdag 7 oktober, vindt het event Jeugd plaats. Dé plek om elkaar te ontmoeten!"

Wil jij ook medezeggenschap in jouw organisatie versterken?

Neem contact op met Jessica voor meer info: j.tokaya@loc.nl